Osatuberrin Itzulbide aplikazioari buruzko informazioa eman digute Sara Lizeagaren eskutik:

Sara Lizeaga Osakidetzako traumatologoa da Donostiako Unibertsitate Ospitalean, eta hasieratik aritu da boluntario Itzulbide proiektuan. Testu klinikoetan espezializatutako itzultzaile neuronala da Itzulbide, eta batik bat euskaratik gaztelerara itzultzen du historia klinikoaren sistema informatikoan. Une honetan pilotaje fasean dago Donostialdeko ESIan.

Itzulbidek ahalbidetzen du historia klinikoko testuak euskaraz idaztea asistentziaren jarraitutasuna bermatuz. Osabide sistema informatikoan, interfazean, botoi bat agertzen da, eta bertan klikatuta, euskaraz ez dakiten profesionalek gazteleraz ikus dezakete itzulpena. Proiektua Osakidetzaren 2. Euskara Planean jarri zen martxan, eta orain Donostialdeko ESIan probatzen ari dira, proba pilotu gisa.

Zer da zuretzat Itzulbide?
Euskara normalizatzeko tresna bat da, urrats garrantzitsu bat osasun-sisteman hizkuntza-berdintasunera iritsi ahal izateko, geroko asistentzia ziurtatu beharraren inguruko beldurrak kenduta.

Itzulbideren funtzio nagusia euskaratik gaztelaniara itzultzea da. Guk euskaraz idazten dugu, eta atzetik datorrenak euskaraz ez badaki, testua itzul dezake eta guk idatzitakoa ulertu.

Tresna horrek lasaitasuna ematen du osasun-langileen eta paziente euskaldunen arteko harremanak idatzizko esparrura ere eramateko, eta, alde horretatik, harremana sendotzen eta arretaren kalitatea hobetzen laguntzen du.

Nolakoa izan zen proiektuaren sorkuntza eta garapena?
2017an sortu zen Itzulbide proiektua, Osakidetzaren eta EHUko Informatika Fakultateko Ixa taldearen elkarlanari esker. Lehenengo fasea 2017-2021 izan zen; sistema neuronala elikatzea zen helburua, corpusa sortzea, eta horretarako testu elebidunak sortu behar genituen, esaldi laburrak, euskaraz eta gaztelaniaz. Orduan, pandemia etorri zen, eta dena bertan behera geratu zen. Baina bitarte horretan adimen artifizialaren eta informatikaren alorra gehiago garatu zen, eta aurrerapauso horiek lagungarriak gertatu ziren gerora.

Bigarren fasea 2023an hasi zen. Orduan paragrafoak eta garapen-orriak ere itzultzen hasi ginen, baita txosten kliniko batzuk ere, ahal genuen heinean, askotan ez baitzen bideragarria 30-35 paziente ikusi eta guztien txosten klinikoak bi hizkuntzetan idaztea. Fase horretan, lehenik euskaraz idazten genuen, Itzulbidek itzuli egiten zuen, eta gero ziurtatu behar genuen itzulpena ondo egina zegoela. Hiztegi eta terminologiarekin ere elikatu zen sistema; urte batzuk lehenago beste kide batzuek eta nik sortutako Traumatologiako Hiztegia sartu zuten adibidez. Eta, horrela, 2023-2025 artean Itzultzailea ondo zebilela ziurtatu eta prototipoa baliozkotu zen.

Azkenik pilotajea etorri da. 2025eko maiatzean Donostialdeko ESIko Osabide Global sistema informatikoan txertatu zuten itzultzailea, eta orduantxe hasi ginen.

Prozesu osoan 139 boluntario aritu gara, medikuak, erizainak eta farmazialariak; guztira, 32 espezialitatetako profesionalak.

Osorik irakurtzeko: https://www.osatuberri.eus/2025/11/euskalduna-naiz-euskaraz-bizi-naiz-eta-pazienteei-euskaraz-bizitzen-laguntzen-diet/